Leatherman FREE: khi cách sử dụng multitool được thiết kế lại
Đến cuối thập niên 2010, Leatherman đã có nhiều cách để phát triển một multitool. Wave cho thấy những dụng cụ quan trọng có thể được truy cập từ bên ngoài tay cầm. Charge tiếp tục một công thức gần Wave nhưng thay đổi vật liệu và cách lựa chọn toolset.
Với FREE, Leatherman đặt trọng tâm vào một câu hỏi khác: không chỉ một multitool có những gì, mà người dùng phải làm những động tác gì để lấy công cụ ra, mở nó, khóa nó và cất lại?
Năm 2019, câu trả lời xuất hiện dưới tên Leatherman FREE.
Một platform mới, không phải một model mới
Leatherman giới thiệu FREE năm 2019 trong đợt ra mắt mà hãng gọi là rộng nhất trong 35 năm lịch sử của mình khi đó.
P-series xuất hiện trước với P2 và P4. T-series theo sau với những pocket tool nhỏ hơn, còn K-series lấy folding knife làm trung tâm. Việc FREE ngay từ đầu được triển khai trên nhiều hình thái sản phẩm là một chi tiết quan trọng: đây không chỉ là tên của một chiếc multitool mới.
Leatherman gọi FREE là một platform.
P-series vẫn đặt bộ kìm ở trung tâm, gần với hình dung quen thuộc về một Leatherman full-size. T-series bỏ kìm để đưa cùng cách tương tác xuống một pocket tool nhỏ hơn. K-series lại bắt đầu từ một lưỡi dao gập rồi bổ sung các công cụ khác.
Ba nhánh khác nhau về hình thái, nhưng cùng chia sẻ một ý tưởng về cách người dùng tiếp cận và vận hành công cụ.
Thay đổi nằm ở thao tác
FREE không phải lần đầu Leatherman cho phép mở công cụ từ bên ngoài hay thao tác bằng một tay.
Wave đã đưa một số lưỡi dao và dụng cụ quan trọng ra ngoài tay cầm từ nhiều năm trước. Điểm khác của FREE là Leatherman đưa cách tiếp cận đó thành một nguyên tắc xuyên suốt platform.
Các implement được bố trí để có thể tiếp cận từ bên ngoài. Người dùng không còn phải phụ thuộc vào nail nick để moi từng dụng cụ nhỏ ra khỏi tay cầm. Leatherman thiết kế chúng để có thể được chọn, mở và cất lại bằng một tay; hãng thậm chí nhấn mạnh khả năng thao tác khi đang đeo găng.
Khi một công cụ đi tới vị trí làm việc, hệ thống tạo ra tiếng và cảm giác “click” rõ ràng. Phản hồi này không làm công cụ thực hiện thêm một chức năng mới, nhưng nó cho người dùng biết thao tác mở đã hoàn tất.
Leatherman Australia sau này diễn đạt khá chính xác ý nghĩa của FREE: dòng này không thực sự phát minh lại multitool dùng để làm gì; nó làm những công việc người dùng vốn đã làm với Leatherman trở nên dễ tiếp cận hơn.
Nam châm chỉ là một phần của hệ thống
Nam châm là chi tiết được nhắc đến nhiều nhất khi nói về FREE, nhưng nếu chỉ gọi đây là “multitool dùng nam châm” thì chưa đủ.
Trong kiến trúc FREE, lực từ hỗ trợ giữ các bộ phận ở trạng thái gấp và góp phần làm quá trình bắt đầu mở công cụ diễn ra mượt hơn. Khi công cụ tiếp tục được mở, vai trò của lực từ giảm đi.
Đến vị trí làm việc, công cụ được giữ bằng cơ cấu khóa cơ khí. Patent của Leatherman mô tả một hệ thống cam, lò xo và vị trí khóa phối hợp để giữ implement khi mở hoàn toàn, đồng thời tạo phản hồi có thể cảm nhận và nghe thấy.
Vì vậy nam châm không phải thứ duy nhất giữ một lưỡi dao hay tua vít ở vị trí làm việc. Nó là một phần của kiến trúc giúp quá trình đóng, mở và chuyển động của FREE khác với các thiết kế trước đó.
Đây cũng là lý do Leatherman nói FREE có thể vận hành mượt ngay từ đầu, thay vì cần một thời gian “break in” để các bộ phận chuyển động nhẹ dần sau quá trình sử dụng.
P, T và K: cùng một ý tưởng, ba hình thái
P-series là cách dễ nhận ra nhất để nhìn FREE trong hình dáng một Leatherman truyền thống.
P2 và P4 vẫn có kìm, dao, kéo, tua vít và nhiều công cụ quen thuộc của một full-size multitool. Điều mới nằm nhiều hơn ở cách những công cụ đó được truy cập và vận hành.
T-series cho thấy FREE không phụ thuộc vào chiếc kìm. T2 và T4 thu nhỏ platform thành pocket tool dành cho những người không cần một pliers-based multitool đầy đủ. Chính Leatherman Canada từng gọi T2 là sản phẩm nhỏ gọn nhất sử dụng FREE technology.
K-series đi theo hướng khác nữa. K2 và K4 lấy folding knife làm công cụ chính, rồi đặt các chức năng bổ sung quanh nó. Lưỡi dao lớn hơn trở thành trung tâm của sản phẩm, nhưng cách mở, khóa và truy cập các công cụ khác vẫn mang nguyên lý FREE.
Nhìn ba nhánh cạnh nhau, FREE vì thế hợp lý hơn khi được hiểu như một kiến trúc tương tác có thể áp dụng cho nhiều dạng tool khác nhau, thay vì một bộ chức năng cố định.
Một thiết kế mới không nhất thiết phải làm công việc mới
Dao vẫn dùng để cắt. Tua vít vẫn dùng để siết và tháo vít. Kìm vẫn dùng để kẹp, giữ và cắt dây.
FREE không cần phát minh thêm một loại công việc hoàn toàn mới để trở thành một bước phát triển đáng chú ý của Leatherman.
Phần thay đổi nằm ở chuỗi thao tác giữa người dùng và những công cụ quen thuộc đó.
Leatherman cho biết FREE được xây dựng từ nhiều năm phản hồi của người dùng và kinh nghiệm sản xuất. Quá trình engineering không chỉ dừng ở việc thêm nam châm: riêng trên P2/P4, đội kỹ thuật còn phải giải quyết lực giữ và cảm giác “click” của tay cầm, rồi đưa cơ cấu này qua những bài thử chu kỳ kéo dài.
Những chi tiết kỹ thuật ấy phần lớn không cần xuất hiện trong thao tác hàng ngày. Đó cũng chính là mục tiêu: người dùng không phải nghĩ về cam, lò xo hay lực từ; họ chỉ cảm nhận rằng một công cụ dễ lấy ra hơn, chuyển động mượt và báo rõ khi đã vào vị trí làm việc.
Sản phẩm thay đổi, platform tiếp tục
Không phải mọi model FREE năm 2019 đều còn nằm trong lineup hiện tại. P2, P4 và một số T-series đã đi vào danh mục sản phẩm ngừng sản xuất ở một số thị trường, trong khi K-series có vòng đời khác.
Nhưng FREE technology không kết thúc cùng những model đầu tiên.
Leatherman tiếp tục sử dụng nền tảng này cho các dự án sau đó. BATCH #005 kỷ niệm 40 năm được xây trên FREE technology platform. ARC cũng được Leatherman xác nhận phát triển trên nền tảng FREE.
Điều đó làm vị trí của FREE trong lịch sử Leatherman rõ hơn.
Nếu Wave là một bước quan trọng trong cách Leatherman đưa những dụng cụ cần thiết ra ngoài tay cầm, thì FREE đi xa hơn ở một hướng khác: thiết kế lại trải nghiệm truy cập và vận hành công cụ thành một hệ thống xuyên suốt.
Những chiếc P, T và K có thể có vòng đời riêng. Cách tương tác mà FREE đưa vào Leatherman thì tiếp tục được phát triển sau chúng.
